ഇമാം ബുഖാരി(റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു. മുആദ് ബ്നു ജബൽ(റ) പറഞ്ഞു. തിരുനബിﷺയോടൊപ്പം ഞാൻ വാഹനത്തിൽ പിന്നിലിരിക്കുകയായിരുന്നു. ഞങ്ങൾക്കിടയിൽ വാഹനത്തിൻ്റെ പീഠഭാഗമല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. അപ്പോൾ തിരുനബിﷺ പറഞ്ഞു: “ഓ മുആദ് ബ്നു ജബൽ(റ)!” ഞാൻ പറഞ്ഞു: “ലബ്ബൈക്ക റസൂലല്ലാഹ്ﷺ, വസഅ്ദൈക്ക അഥവാ ഞാൻ അങ്ങയുടെ സേവനത്തിനു സജ്ജനാണ്, അങ്ങയുടെ സഹായം ഞാൻ തേടുന്നു.” പിന്നെ അൽപനേരം സഞ്ചരിച്ചു. എന്നിട്ട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: “ഓ മുആദ്(റ)!” ഞാൻ പറഞ്ഞു: “ലബ്ബൈക്ക റസൂലല്ലാഹ്ﷺ, വസഅ്ദൈക്ക!” പിന്നെയും അൽപനേരം സഞ്ചരിച്ചു. എന്നിട്ട് പറഞ്ഞു: “ഓ മുആദ്(റ)!” ഞാൻ പറഞ്ഞു: “ലബ്ബൈക്ക റസൂലല്ലാഹ്, വസഅ്ദൈക്ക!” അപ്പോൾ അവിടുന്ന് ചോദിച്ചു: “അടിമകളുടെ മേൽ അല്ലാഹുവിനുള്ള അവകാശം എന്താണെന്ന് നിനക്കറിയാമോ?” ഞാൻ പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിനും അവൻ്റെ ദൂതനുമാണ് കൂടുതൽ അറിയാവുന്നത്.” അപ്പോൾ പറഞ്ഞു: “അടിമകളുടെ മേൽ അല്ലാഹുവിനുള്ള അവകാശം, അവർ അവനെ മാത്രം ആരാധിക്കുകയും അവനിൽ യാതൊന്നിനെയും പങ്കുചേർക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്.”
പിന്നീട് അൽപനേരം അവിടുന്ന് സഞ്ചരിച്ചു. എന്നിട്ട് പറഞ്ഞു: “ഓ മുആദ് ബ്നു ജബൽ(റ)!” ഞാൻ പറഞ്ഞു: “ലബ്ബൈക്ക റസൂലല്ലാഹ്ﷺ, വസഅ്ദൈക്ക!” അപ്പോൾ ചോദിച്ചു: “അവർ അത് ചെയ്താൽ, അല്ലാഹുവിൻ്റെ മേൽ അടിമകൾക്കുള്ള അവകാശം എന്താണെന്ന് നിനക്കറിയാമോ?” ഞാൻ പറഞ്ഞു: “അല്ലാഹുവിനും അവൻ്റെ ദൂതനുമാണ് കൂടുതൽ അറിയാവുന്നത്.” അപ്പോൾ പറഞ്ഞു: “അടിമകൾക്ക് അല്ലാഹുവിൻ്റെ മേലുള്ള അവകാശം, അവൻ അവരെ ശിക്ഷിക്കാതിരിക്കുക എന്നതാണ്.”
ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും ഒരു അടിമയുടെ രക്ഷയിലേക്കുള്ള വഴി ആരംഭിക്കുകയും അവസാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് അല്ലാഹുവിനെ മാത്രം ആരാധനയിൽ ഏകീകരിക്കുകയും അവനല്ലാത്ത സകലതിനേയും ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിലൂടെയാണ്.
ഈ ഹദീസിൽ മുആദ് ബ്നു ജബൽ(റ) ഒരു ദിവസം നബിﷺയുടെ പിന്നിൽ വാഹനത്തിൽ ഇരിക്കുകയായിരുന്നു എന്ന് അറിയിക്കുന്നു. ഒരാൾക്ക് അവിടുത്തെ പിന്നിൽ ഇരിക്കാനാകുന്നത് നബിﷺയുടെ വിനയത്തിൻ്റെ ഭാഗമാണ്. തങ്ങൾക്കിടയിൽ വാഹനത്തിൻ്റെ പീഠഭാഗമല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നത്, താൻ കേട്ട കാര്യം കൃത്യമായി ഓർമ്മിക്കാനായി നബിﷺയുമായി തനിക്കുണ്ടായിരുന്ന അടുപ്പം ഊന്നിപ്പറയുന്നതിനാണ്.
തിരുനബിﷺ മുആദിനെ മൂന്ന് തവണ വിളിക്കുകയും ഓരോ തവണയും മുആദ്(റ) “ലബ്ബൈക്ക റസൂലല്ലാഹ്, വസഅ്ദൈക്ക” എന്ന് മറുപടി നൽകുകയും ചെയ്തു. ഇത് നബിﷺയോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ പരിപൂർണ്ണമായ അനുസരണയേയും ശ്രദ്ധയെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
തിരുനബിﷺ ആദ്യം ചോദിച്ചു: “അടിമകളുടെ മേൽ അല്ലാഹുവിനുള്ള അവകാശം എന്താണെന്ന് നിനക്കറിയാമോ?” മുആദ്(റ) വിനയത്തോടെ “അല്ലാഹുവിനും അവൻ്റെ ദൂതനുമാണ് കൂടുതൽ അറിയാവുന്നത്” എന്ന് മറുപടി നൽകി.
അപ്പോൾ നബിﷺ വിശദീകരിച്ചു: അടിമകളുടെ മേൽ അല്ലാഹുവിനുള്ള അവകാശം, അവർ അവനെ മാത്രം ആരാധിക്കുകയും അവനിൽ യാതൊന്നിനെയും പങ്കുചേർക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ്. ആരാധന എന്നാൽ അല്ലാഹു ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതും തൃപ്തിപ്പെടുന്നതുമായ എല്ലാ വാക്കുകളും പ്രവർത്തികളും ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു സമഗ്ര പ്രയോഗമാണ്.
പിന്നീട് അൽപനേരം സഞ്ചരിച്ച ശേഷം നബിﷺ വീണ്ടും മുആദി(റ)നെ വിളിച്ചു. മുആദ്(റ) അതേ വിനയത്തോടെ പ്രതികരിച്ചു. അപ്പോൾ നബിﷺ രണ്ടാമത്തെ ചോദ്യം ചോദിച്ചു: “അവർ അത് ചെയ്താൽ (അല്ലാഹുവിൻ്റെ അവകാശം പൂർത്തീകരിച്ചാൽ), അല്ലാഹുവിൻ്റെ മേൽ അടിമകൾക്കുള്ള അവകാശം എന്താണെന്ന് നിനക്കറിയാമോ?” മുആദ്(റ) മുൻപ് ചെയ്തതുപോലെ വിജ്ഞാനം അല്ലാഹുവിലേക്കും അവൻ്റെ ദൂതനിലേക്കും ഏൽപ്പിച്ചു.
നബിﷺ ഉത്തരം നൽകി: അടിമകൾക്ക് അല്ലാഹുവിൻ്റെ മേലുള്ള അവകാശം, അവൻ അവരെ ശിക്ഷിക്കാതിരിക്കുക എന്നതാണ്. ഇതിൽ അവർക്ക് പ്രതിഫലവും സ്വർഗ്ഗവും ലഭിക്കുമെന്ന വാഗ്ദാനം ഉൾപ്പെടുന്നു. അല്ലാഹു തൻ്റെ വാഗ്ദാനം പാലിക്കുന്നത് അവൻ്റെ സത്യസന്ധത കാരണമാണ്; അല്ലാതെ അല്ലാഹുവിൻ്റെ മേൽ ആർക്കും കൽപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഇവിടെ അല്ലാഹുവിന് എന്തെങ്കിലും ഒരു ബാധ്യത അടിമകളോട് ഉണ്ട് എന്ന് അർത്ഥമില്ല. അല്ലാഹു അടിമകൾക്ക് നൽകുന്നത് മുഴുവനും ഔദാര്യമാണ്. അല്ലാഹുവിൻ്റെ ശിക്ഷ നടപടികൾ മുഴുവനും പൂർണമായ നീതിയുമാണ്.
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنٰا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ وَسَلِّمْ