ദാനധർമ്മങ്ങൾ സമ്പന്നൻ ദരിദ്രന് നൽകുന്ന ഔദാര്യമായിട്ടല്ല പ്രവാചകനുംﷺ മതവും നിരീക്ഷിക്കുന്നത്. ഒരു വ്യക്തിയിൽ ഉണ്ടായിരിക്കേണ്ട മഹത്തായ ഒരു മൂല്യമായിട്ടാണ് അതിനെ കാണുകയും അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സാമ്പത്തികമായ വ്യവഹാരങ്ങൾക്കപ്പുറം ദാനധർമ്മങ്ങൾക്ക് വിശാലമായ മറ്റൊരു ലോകം കൂടിയുണ്ട്. അപരന്റെ മനസ്സിന് സന്തോഷം നൽകുകയും ആശ്വാസമേകുകയും ചെയ്യുന്ന പല കർമ്മങ്ങളെയും ധർമ്മമായിട്ടാണ് മതം നിരീക്ഷിക്കുന്നത്. തിരുനബിﷺയുടെ ഒരു മഹത് വചനത്തിന്റെ ആശയം ഇങ്ങനെ വായിക്കാം. എന്റെ സഹോദരന്റെ മുഖത്തുനോക്കി കൊണ്ടിരിക്കുന്നത് ധർമ്മമാണ്. നന്മകൊണ്ട് കൽപ്പിക്കുകയും തിന്മയെ വിരോധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ധർമ്മമാണ്. വഴികേടിന്റെ ഭൂമിയിൽ ഒരാൾക്ക് നേർവഴി കാണിച്ചു കൊടുക്കുന്നത് ധർമ്മമാണ്. കാഴ്ച കുറഞ്ഞവന് നിന്റെ ഒരു നോട്ടം കൊണ്ട് സഹായിക്കുന്നത് ധർമ്മമാണ്. വഴിയിൽനിന്ന് കല്ലും മുള്ളും എല്ലും തടസ്സങ്ങളും നീക്കുന്നത് ധർമ്മമാണ്. നിന്റെ ബക്കറ്റിൽ നിന്ന് അവർ എന്റെ ബക്കറ്റിലേക്ക് വെള്ളം പകർന്നു കൊടുക്കുന്നതും ധർമ്മമാണ്.
ദാനധർമ്മങ്ങളെ എത്ര വിശാലമായ ഒരു ആശയമായിട്ടാണ് തിരുനബിﷺ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിൽ സ്ഥാപിച്ചിടേണ്ട ഒരു വലിയ മൂല്യമായി ഇത്തരം വിചാരങ്ങളെ ഉണർത്തുകയും അതിലേക്ക് കോടിക്കണക്കിന് ജനങ്ങൾ ആകർഷിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതായിരുന്നു നബി ജീവിതത്തിന്റെ ലോക വിസ്മയം. ഇത്രമേൽ വ്യാപകമായ അർത്ഥത്തോടെ ദാനധർമ്മത്തെ വ്യാഖ്യാനിക്കുകയോ പ്രയോഗിക്കുകയോ ചെയ്ത ആരെയാണ് നമുക്ക് വായിക്കാനുള്ളത്.
ഇമാം അബൂബക്കർ(റ) ഉദ്ധരിക്കുന്ന മറ്റൊരു ഹദീസിൽ ധർമ്മത്തിന്റെ വിശാലമായ വേറൊരു തലം കൂടി അവതരിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ആശയം ഇങ്ങനെയാണ്. മനുഷ്യന്റെ ഓരോ ജോയിന്റിലും ഉണ്ട്. ഓരോ പ്രഭാതത്തിലും രണ്ടുപേർക്കിടയിൽ ധർമ്മം വിളയുന്നുണ്ട്. വാഹനത്തിനു മുകളിൽ ഇരിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് വീണുപോയ സാധനം താഴെ നിന്ന് എടുത്തു കൊടുക്കുന്നത് ധർമ്മമാണ്. നല്ല വാക്കുകളും നിസ്കാരത്തിലേക്ക് നടക്കുന്ന ഓരോ ചുവടുകളും വഴിയിൽ നിന്ന് തടസ്സം നീക്കി കൊടുക്കുന്നതും ഒക്കെ ധർമ്മമാണ്.
മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ആത്മീയവും ഭൗതികവും സാമൂഹികവുമായ എല്ലാ തലങ്ങളിലേക്കും പടർന്നുകിടക്കുന്നതാണ് ധർമ്മം. അതിൽ ഓരോ തലങ്ങളിലും കൃത്യമായി വ്യവഹരിക്കാൻ കഴിയുന്നവനാണ് പൂർണ്ണ വിശ്വാസി. മനുഷ്യൻ അനിവാര്യമായും നിർവഹിക്കേണ്ട കടപ്പാടുകളോട് ചേർത്ത് ധർമ്മത്തെ വായിക്കുന്ന ഒരു തിരുവചനത്തിന്റെ ആശയം ഇപ്രകാരമാണ്. ഒരാൾ അല്ലാഹുവിന്റെ മാർഗത്തിൽ ഒരു ദിനാർ ചെലവഴിച്ചു. മറ്റൊരു ദിനാർ അടിമ മോചനത്തിന് വേണ്ടിയും മറ്റൊരു ദിനാർ പാവപ്പെട്ടവന് വേണ്ടിയും മറ്റൊരു ദിനാർ കുടുംബത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാനും. എന്നാൽ, നീ നിന്റെ കുടുംബത്തിനുവേണ്ടി വിനിയോഗിച്ചത് കൂട്ടത്തിൽ ഏറ്റവും മെച്ചപ്പെട്ട ധർമ്മമാണ്.
എത്ര ഹൃദയഹാരിയാണ് ഈ വായന. അനിവാര്യമായും പരിപാലിക്കേണ്ട കുടുംബത്തെ ആവശ്യമായ കാര്യങ്ങൾ നൽകി പോറ്റുന്നതിനും പരലോകത്ത് പ്രതിഫലം ഉണ്ടെന്ന്. നാളെ നന്മതിന്മകൾ കണക്കാക്കുമ്പോൾ നന്മയുടെ ഭാഗത്ത് ഭാരമേറുന്ന കർമ്മമാണെന്ന്.
ഭൗതിക ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടുന്ന സന്യാസം അല്ല ഇസ്ലാം. ഭൗതികമായ ഭ്രാന്തിൽ വ്യവഹരിച്ചു മതിമറക്കുന്ന കേവലാസ്വാദനത്തിന്റെ വീക്ഷണവും അല്ല. മറിച്ച് ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും ക്ഷേമം കൽപിക്കുകയും അതിന് ആവശ്യമായ ധർമ്മ പാഠങ്ങളെ കൃത്യമായി പഠിപ്പിച്ചുതരുകയും ചെയ്ത വിശ്വമഹാദർശനമാണ് ഇസ്ലാം. അത് പൂർത്തീകരിച്ച് ലോകത്തിന് സമർപ്പിച്ച പ്രവാചകനാണ് മുഹമ്മദ്ﷺ.
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنٰا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ وَسَلِّمْ