പലായനം ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് അടുക്കുകയാണ്. സെപ്തംബർ 19 തിങ്കളാഴ്ച, റബീഉൽ-അവ്വൽ എട്ടാം തീയതി അൽ-ജത്ജാഥയിൽ വച്ച് മുത്ത് നബിﷺയും സംഘവും പ്രഭാതഭക്ഷണം കഴിച്ചു. തുടർന്ന് വടക്കുകിഴക്ക് ഖുബയുടെ ഭാഗത്തേക്കുള്ള റോഡിലൂടെയോ തരിഖ് അൽ-സാബിയിലേക്കോ യാത്ര ചെയ്തുകൊണ്ട് ഹിജ്റയുടെ അവസാന ദിവസം ആരംഭിച്ചു. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് 940 മീറ്റർ ഉയരമുള്ള ‘ഹംറ അൽ അസദ് ‘ (ജബൽ ഹംറ അൽ അസദ്) അവരുടെ മുന്നിലായിരുന്നു. ഹിജ്റ 3, CE 625-ലെ ഉഹുദ് യുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് പ്രവാചകന്റെﷺയും സൈന്യത്തിന്റെയും പട്ടാളമിറങ്ങിയ സ്ഥലമായിരുന്നു ഈ ചുവന്ന പർവതം. ഉഹ്ദ് പർവതത്തിൽ നിന്ന് മക്കാ സൈന്യം പിൻവാങ്ങിയതിന് ശേഷം, അവർക്ക് വീണ്ടും സംഘടിച്ച് മടങ്ങാനുള്ള അവസരമില്ലെന്ന് ഉറപ്പുവരുത്താനും അവരെ പിന്തുടരാനും പ്രവാചകൻﷺ തീരുമാനിച്ചു. യുദ്ധത്തിന്റെ പിറ്റേന്ന്, പ്രവാചകൻﷺ സൈന്യത്തെ മദീനയിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുകയും ഹംറ അൽ അസദ് പർവതത്തിൽ മൂന്ന് ദിവസം ക്യാമ്പ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. തിരിച്ചുവരാത്ത മക്കാ സേനയെ നേരിടാൻ സജ്ജരായി മക്കയിലേക്കുള്ള പ്രധാന പാതയോരത്ത് തന്ത്രപരമായി അവരുടെ ക്യാമ്പ് സ്ഥാപിച്ചു.
‘ഖാഖ് ‘ (റൗദത്ത് ഖാഖ്) എന്ന പുൽമേടിലൂടെയാണ് പിന്നീട് സംഘം യാത്ര ചെയ്തത്. 630 CE, 8 AH-ൽ ഒരു വലിയ സൈന്യത്തെ മക്കയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകാനുള്ള പ്രവാചകന്റെﷺ പദ്ധതി വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു കത്ത് മക്കയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യുകയായിരുന്ന ഒരു സ്ത്രീക്ക് രഹസ്യമായി നൽകിയിരുന്നു. ഈ വഞ്ചനയെക്കുറിച്ച് മലക്ക് ജിബ്രീൽ (അ) നബിﷺയെ അറിയിച്ചു. അലി, സുബൈർ, മിഖ്ദാദ് എന്നിവരോട് ഖാഖിലെ പുൽമേട്ടിൽ പോയി ഈ സ്ത്രീയോട് കത്ത് ചോദിക്കാൻ പറഞ്ഞു. അവളെക്കണ്ടപ്പോൾ ആദ്യം കത്ത് നിഷേധിച്ചു. ഒടുവിൽ അതവർക്ക് നൽകി. നേരത്തെ ഖാഖ് തോട്ടം ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലം ഇന്നും നമുക്ക് സന്ദർശിക്കാൻ സാധിക്കും. അടുത്തയിടെ ഈ ലേഖകന് അത് വഴി യാത്ര ചെയ്യാൻ അവസരമുണ്ടായി.
മദീന അൽ-മുനവ്വറയ്ക്ക് സമീപമെത്തിയപ്പോൾ സംഘം ‘അൽ-സാബി’ മാർഗത്തിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചു. ഈ റോഡ് ‘അൽ-ഉസ്ബ:’ ജില്ലയിലേക്കും ബനീ ഉനൈഫിന്റെ വസതികളിലേക്കും അവസാന ലക്ഷ്യസ്ഥാനമായ ഖുബയിലേക്കും എത്തിച്ചേരുന്നു. പിന്നീട് ഈ പാതയെ ‘തരീഖ് ‘ അല്ലെങ്കിൽ ‘ദർബ് അൽ-ജുസ്സ’ എന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടു.
തുടർന്നുള്ള യാത്ര ഖുബയുടെ അടുത്തെത്തിയപ്പോൾ, അവർ ‘ഐർ’ പർവതത്തിന്റെ (ജബൽ ഐർ) കിഴക്ക് ഭാഗത്തേക്ക് നീങ്ങി. ശേഷം വടക്കോട്ട് ഖുബയിലേക്ക് നീങ്ങി, മദീനഹറമിന്റെ (ഹറം അൽ-മദീന അൽ-മുനവ്വറഹ്) അതിർത്തികളിലൊന്നാണ് ഐർ പർവതം.
മുത്ത് നബിﷺ ഖുബായിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ , ബനി ഉനൈഫിന്റെ സമീപസ്ഥലത്തോടൊപ്പം ആദ്യമായി സന്ദർശിച്ച അയൽപ്പക്കങ്ങളിലൊന്നാണ് അൽ ഉസ്ബ: ജില്ല. മക്കയിൽ നിന്ന് കുടിയേറിയവർ ആദ്യമായി തങ്ങിയതും ഇവിടെയായിരുന്നു. ‘മസ്ജിദ് ഓഫ് ലൈറ്റ് ‘ (മസ്ജിദ് അൽ-നൂർ), അൽ-ഹാജിം (ബിർ അൽ-ഹാജിം) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ‘ബാനി ജഹ്ജബയുടെ കിണർ’ (ബിർ ബാനി ജഹ്ജബ) എന്നിവയും ഈ ജില്ലയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്.
ഖുബയിൽ എത്തുന്നതിന് മുമ്പ് യാത്രക്കാർ ബനി ഉനൈഫിന്റെ (ദിയാർ ബനി ഉനൈഫ്) സമീപത്ത് കൂടെ കടന്നുപോയി. ‘മുസബിഹിന്റെ പള്ളി’ (മസ്ജിദ് മുസബിഹ്) എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ബനി ഉനൈഫിന്റെ (മസ്ജിദ് ബനി ഉനൈഫ്) മസ്ജിദ് ഇവിടെയാണ് നിർമിച്ചത്. പിൽക്കാലത്ത് ‘തൽഹ ബിൻ അൽ ബറാഅ് ‘ രോഗബാധിതനായപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തെ സന്ദർശിക്കാൻ ഈ പ്രദേശത്ത് നബിﷺ വന്നതായി ചരിത്ര നിവേദനങ്ങളിൽക്കാണാം.
നബിﷺ മക്കയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു എന്നറിഞ്ഞതുമുതൽ യസ്’രിബ് അഥവാ മദീന നബിﷺയെ സ്വീകരിക്കാൻ ഒരുങ്ങികഴിഞ്ഞു. പുറപ്പെട്ടെന്ന് അറിഞ്ഞയന്നു മുതൽ അവർ സംഘമായി മദീനയുടെ അതിർത്തിയിലേക്ക് നടക്കും. സാധാരണയിൽ മക്കയിൽ നിന്നുള്ളവർ മദീനയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് വരും. വെയിൽ ചൂടാവുന്നത് വരെ കുന്നിൻ മുകളിൽ മക്കയുടെ ദിശയിലേക്ക് നോക്കി നിൽക്കും…
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنٰا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ وَسَلِّمْ