ജാബിർ ബിൻ അബ്ദുല്ലാഹി(റ)യിൽ നിന്ന്. ഇമാം ബുഖാരി(റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു. മുഖാബറത്ത്, മുഹാഖലത്ത്, മുസാബനത്ത് എന്നിവയിൽ നിന്നും, ഫലം അതിന്റെ ഗുണം വ്യക്തമാകുന്നതുവരെ വിൽക്കുന്നതിൽ നിന്നും, ദീനാറിനും ദിർഹത്തിനുമല്ലാതെ വിൽക്കുന്നതിൽ നിന്നും തിരുനബിﷺ വിലക്കിയിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ, അരീയാ അഥവാ ഒറ്റപ്പെട്ട ഈന്തപ്പഴങ്ങൾ ഇതിൽ നിന്നും ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
മുഖാബറത്ത്: സാധാരണയായി വിളവിന്റെ ഒരു നിശ്ചിത ഭാഗത്തിന് പകരമായി നൽകുന്നഭൂമി പാട്ടത്തിന് കൊടുക്കുന്ന ഒരുതരം ഇടപാട്. അൽ-മുഹാഖലത്ത്: വിളവെടുക്കാത്ത ധാന്യം(നെൽച്ചെടികളിലുള്ളത്), ശുദ്ധമായ ധാന്യം/തൊലിയും വൈക്കോലുമില്ലാത്തത് അളവ് തിരിച്ച് വിൽക്കുന്നത്.
അൽ-മുസാബനത്ത്: മരത്തിൽ നിൽക്കുന്ന ഈന്തപ്പഴം, രബീഅ്: നിലത്തുള്ള ഈന്തപ്പഴം/ഉണങ്ങിയത് അളവ് തിരിച്ച് വിൽക്കുന്നത്.
ഫലം അതിന്റെ ഗുണം വ്യക്തമാകുന്നതുവരെ വിൽക്കൽ അഥവാ പഴങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി പാകമാകുന്നതിന് മുമ്പ് അവ വിൽക്കുന്നത്.
ഈ നിരോധിത ഇടപാടുകളിൽ സാധാരണ നാണയങ്ങളായ ദീനാറിനും ദിർഹത്തിനും(പണത്തിന്) പകരമായി വിൽക്കുന്നത് അനുവദനീയമായിരുന്നു.
ഈ ഹദീസിൽ ജാബിർ ബിൻ അബ്ദുല്ലാഹ്(റ) പങ്കുവെക്കുന്ന ആശയങ്ങൾ ഇങ്ങനെ സംഗ്രഹിക്കാം. മുഖാബറത്തി(വിളവിന്റെ നിശ്ചിത ഭാഗത്തിന് പകരം ഭൂമി പാട്ടത്തിന് നൽകുന്നത്)ൽ നിന്നും വിലക്കി. അതുപോലെ മുഹാഖലത്തി(വിളവെടുക്കാത്ത ധാന്യം അളവ് തിരിച്ച് ശുദ്ധമായ ധാന്യത്തിന് വിൽക്കുന്നത്)ൽ നിന്നും വിലക്കി. കാരണം, ഈ രീതികളിൽ വിളവിലുള്ളതിൻ്റെ അളവ് അജ്ഞാതമാണ്. അതിനാൽ ഗറർ(അനിശ്ചിതത്വം) ഉണ്ട്.
അതുപോലെ, മുസാബനത്തിൽ (മരത്തിൽ നിൽക്കുന്ന പഴം, കണക്കാക്കിയ അളവിൽ നിലത്തുള്ള ഉണങ്ങിയ പഴത്തിന് വിൽക്കുന്നതിൽ) നിന്നും, അതുപോലെ മരത്തിൽ നിൽക്കുന്ന മുന്തിരിങ്ങയെ ഉണങ്ങിയ മുന്തിരിക്ക്(കിസ്മിന്) വിൽക്കുന്നതിൽ നിന്നും വിലക്കി. കാരണം, ഈ ഇടപാടുകളിൽ പഴങ്ങളുടെ അളവിലും ഭാരത്തിലും അനിശ്ചിതത്വമുണ്ട്.
അതുപോലെ, മരത്തിലോ ഈന്തപ്പനയിലോ നിൽക്കുന്ന ഫലം, അത് മൂപ്പെത്തി ഗുണം വ്യക്തമാകുന്നതുവരെ അഥവാ ചുവക്കുകയോ മഞ്ഞിക്കുകയോ മൃദുവാവുകയോ ചെയ്യുന്നത് വരെ അവ വിൽക്കുന്നതിൽ നിന്നും വിലക്കി. കാരണം, ഫലം മൂപ്പെത്തിയാൽ തന്നെയും അത് നാശത്തിൽ നിന്നും വിളവ് കുറയുന്നതിൽ നിന്നും സുരക്ഷിതമാകും.
അതുപോലെ, ഈന്തപ്പഴങ്ങളും മറ്റും അത് പാകമാവുകയും ഗുണം വ്യക്തമാവുകയും ചെയ്ത ശേഷം ഈന്തപ്പഴത്തിന് തന്നെ വിൽക്കുന്നതിൽ നിന്നും വിലക്കി. കാരണം, ഭക്ഷണപദാർത്ഥങ്ങൾ വകഭേദങ്ങളോടെ അഥവാ ഏറ്റവ്യത്യാസത്തോടെ കൈമാറ്റം ചെയ്യുന്നത് പലിശയുടെ ഗണത്തിൽ വരും. അത് ദിനാറിനും ദിർഹത്തിനുമാണ് അല്ലെങ്കിൽ കറൻസി പോലെയുള്ള വിനിമയ ഉപാധികളിലൂടെയാണ് വിൽക്കേണ്ടത്.
ഈ നിരോധനങ്ങളിൽ ഇളവ് നൽകിയത് ‘അരീയാ’യിൽ മാത്രമാണ്. അതായത്, പക്വത വന്ന ഈന്തപ്പഴം(റുത്ബ്) മരത്തിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ തന്നെ നിലത്തുള്ള ഈന്തപ്പഴത്തിന്(തമർ) വേണ്ടി വാങ്ങുന്നത്. ആവശ്യമുള്ളവർക്ക്, അവരുടെ ഇഷ്ടത്തിനനുസരിച്ച് പഴങ്ങളിൽ നിന്ന് കഴിക്കാനും, മരത്തിലുള്ളതിൻ്റെ കണക്കെടുത്ത് പകരം ഈന്തപ്പഴം വാങ്ങാനും ഇത് സഹായിക്കും. കാരണം, ചില ആളുകൾ റുത്ബ് സീസണിൽ എത്തപ്പെടുമ്പോൾ അവർക്ക് സ്വന്തമായി ഈന്തപ്പനകളോ പണമോ ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥയുണ്ടാവാം, അവർക്ക് കുടുംബത്തിന് ഭക്ഷണം നൽകണമെന്നുണ്ട്. അതിനാൽ, ആവശ്യപ്പെട്ടവരെ സഹായിക്കാനായി സ്വഹീഹൈനിലെ ഹുറൈറ(റ)യുടെ ഹദീസനുസരിച്ച് അഞ്ച് വസ്ഖിനേക്കാൾ കുറവാണെങ്കിൽ, ഈ പ്രത്യേകതരം വിൽപ്പനക്ക് തിരുനബിﷺ ഇളവ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്. വസ്ഖ് എന്നത് അറുപത് ‘സ്വാഅ്’ കൊള്ളുന്ന ഒരു നിശ്ചിത അളവ് പാത്രമാണ്.