തിരുനബിﷺയുടെ നിസ്കാരത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ച് വിശദമായ നിരവധി ഹദീസുകൾ കാണാൻ കഴിയും. മാനസികമായും ശാരീരികമായും അങ്ങേയറ്റത്തെ വിനയം പ്രകാശിപ്പിച്ചു കൊണ്ടായിരുന്നു തിരുനബിﷺ നിസ്കാരം നിർവഹിച്ചിരുന്നത്. അല്ലാഹുവുമായുള്ള സംഭാഷണമാണെന്നും അവന്റെ മുന്നിൽ ഏറ്റവും നിസ്സാരതയോടെയും വിനയത്തോടെയും നിൽക്കണമെന്നും ജീവിതംകൊണ്ടും പ്രസ്താവനകൊണ്ടും തിരുനബിﷺ ഉൽബോധിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. നിസ്കാരത്തിന്റെ ആത്മാവും അകക്കാമ്പും മാനസികമായി പുലർത്തുന്ന ഏകാഗ്രതയും അല്ലാഹുവിനോടുള്ള വിനയവുമാണ്. തിരുനബിﷺയുടെ നിസ്കാരത്തിന്റെ രീതികളെക്കുറിച്ച് ഒരു ഹദീസ് ഇങ്ങനെ വായിക്കാം.
ഇമാം ഇബ്നു മാജ(റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു. തിരുനബിﷺ നിസ്കരിക്കാൻ നിന്നാൽ ഖിബ്ലക്ക് അഭിമുഖമായി നിൽക്കും. രണ്ടു കൈകൾ ഉയർത്തി വിനയത്തോടെ അല്ലാഹു അക്ബർ എന്ന് ചൊല്ലും. അബ്ദുല്ലാഹിബ്നു ഉമർ(റ) നിവേദനം ചെയ്യുന്നു. തിരുനബിﷺ നിസ്കരിക്കാൻ ഒരുങ്ങിയാൽ രണ്ട് കൈകളും ഉയർത്തി തള്ള വിരലുകൾ ചെവിയോട് ചേർന്ന് വരുന്ന രൂപത്തിൽ വെക്കും. അപ്പോൾ തക്ബീർ ചൊല്ലും. റുകൂഇലേക്ക് പോകാൻ നേരവും റുകൂഇൽ നിന്ന് ഉയർന്നുവന്ന ശേഷവും അപ്രകാരം കൈ ഉയർത്തുമായിരുന്നു. സുജൂദിൽ നിന്നും ഉയരുമ്പോൾ അപ്രകാരം ചെയ്യുമായിരുന്നില്ല.
കയ്യും വിരലുകളും ചിട്ടയിൽ വച്ചു കൊണ്ടായിരുന്നു നിസ്കാരത്തിന്റെ ഓരോ ഘട്ടങ്ങളിലുമുണ്ടായിരുന്നത്. റുകൂഇൽ നിന്ന് ഉയരുമ്പോൾ സമിഅല്ലാഹു ലിമൻ ഹമിദഹു എന്ന മന്ത്രമായിരുന്നു ചൊല്ലിയിരുന്നത്.
കൈ കെട്ടുന്ന നേരത്ത് നെഞ്ചിനോട് ചേർത്ത് കൈകൾ വെക്കുകയും വലത് കൈവെള്ള ഇടതുകൈയുടെ മേലെ വെക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. കൈ കെട്ടുന്ന ഭാഗം ഇടത്തെ നെഞ്ചിന് താഴേക്ക് മാറ്റിവെക്കുന്ന രീതിയും ഹദീസുകളിൽ വന്നിട്ടുണ്ട്. കൈവിരലുകൾ അധികം കോർത്ത് വെക്കുകയോ വിടർത്തിവെക്കുകയോ ചെയ്തിരുന്നില്ല. ഒത്ത രൂപത്തിൽ നിവർത്തിയായിരുന്നു വച്ചിരുന്നത്.
തിരുനബിﷺയുടെ നിസ്കാരത്തിന്റെ സ്വഭാവവും ചിത്രീകരണവുമാണ് ഹദീസുകളിലൂടെ നാം വായിക്കുക. ഏപ്രകാരമാണ് നാം അനുഷ്ഠിക്കേണ്ടത് എന്ന് കർമശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങളാണ് നമുക്ക് പറഞ്ഞു തരേണ്ടത്. നമുക്ക് ഇന്ന് ലഭിക്കുന്നതും നമുക്ക് ലഭിക്കാതെ പോയതുമായ നിരവധി ഹദീസുകൾ സമഗ്രമായി പഠിക്കാനും ഹദീസുകൾക്കിടയിലെ പാരസ്പര്യങ്ങളെ കൃത്യമായി വിലയിരുത്താനും ഗവേഷണ സ്വഭാവത്തിൽ അതിൽ നിന്ന് നിയമങ്ങൾ കണ്ടെടുക്കാനും യോഗ്യത നേടിയവരായിരുന്നു മദ്ഹബിന്റെ ഇമാമുകൾ. അവർ നിശ്ചയിച്ച മാനദണ്ഡങ്ങളിലൂടെ ഓരോ അധ്യായങ്ങളും പിന്തുടർന്ന പിൻഗാമികളുമുണ്ട്. അവരാണ് കർമശാസ്ത്ര രചനങ്ങളിലൂടെ നിയമങ്ങളും ചിട്ടകളും രേഖപ്പെടുത്തി വെച്ചത്. അവകൾ അവലംബിച്ചുകൊണ്ട് മാത്രമേ മതനിയമങ്ങളെ അറിയാൻ നമുക്ക് സാധ്യതയുള്ളൂ.
നമുക്ക് ലഭ്യമായ മുഴുവൻ ഹദീസുകൾ വച്ച് പരിശോധിച്ചാൽ പോലും ഏതെങ്കിലും ഒരു അധ്യായത്തിൽ നിരീക്ഷണ വിധേയമാക്കേണ്ട മുഴുവൻ ഹദീസുകളും നമുക്ക് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടാവില്ല. എന്നാൽ അവകൾ കൂടി കാണുകയും പരസ്പരമുള്ള പ്രാമാണിക സമീപനങ്ങളെ വിലയിരുത്തുകയും ചെയ്തവരാണ് കർമശാസ്ത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ നിയമങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തി എഴുതിയത്. അത്തരം ഗ്രന്ഥങ്ങളെ പ്രമാണമായി സ്വീകരിച്ചുകൊണ്ടാണ് മുസ്ലിം ലോകം അനുഷ്ഠാനകാര്യങ്ങളിൽ മുന്നോട്ടുപോകുന്നത്. ഏറ്റവും ആധികാരികവും സ്വീകാര്യവുമായ മാർഗ്ഗവും അതുതന്നെയാണ്. ഖുർആൻ കഴിഞ്ഞാൽ ഏറ്റവും സ്വീകാര്യമായ സ്വഹീഹുൽ ബുഖാരി ലക്ഷക്കണക്കിന് ഹദീസുകളിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട നാലായിരത്തിൽ പരം ഹദീസുകൾ മാത്രം ക്രോഡീകരിച്ച ഗ്രന്ഥമാണ്. ഇമാം ബുഖാരി(റ)യുടെ പക്കൽ തന്നെ രേഖപ്പെടുത്തി കൈമാറാത്ത ലക്ഷക്കണക്കിന് ഹദീസുകളുണ്ടായിരുന്നു എന്ന് സാരം.
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَى سَيِّدِنٰا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ وَسَلِّمْ